Elencuentrotécnico,quecontóconlasdestacadasdisertacionesdelosingenierosagrónomos PabloCattaniyGastónAlfaro,secentróencómolagestióneficientedelsilajeimpactadirectamenteenlarentabilidadyprevisibilidaddelossistemasproductivos.
PresentadocomoAcademiaPemán,lanuevainiciativadePemánSemillas fuecelebradarecientementecomounexitososeminariovirtualquecongregóaproductoresyespecialistasdelsectorganadero,conelobjetivodebrindarherramientasyconocimientostécnicosparalaoptimizacióndelaconservaciónyusodeforrajes.
Ensuexposición,elespecialistayasesorprivadoenfatizóquelaprevisibilidadyelcontroldecostossonfundamentalesparalaganaderíaalargoplazo.
Enprimertérmino,Cattani,especialistaenconservaciónyusodeforrajes,iniciólajornadadestacandolatrascendenciadelforrajeconservadocomounodelosinsumosmáscostososenlaganadería,especialmenteenlalechería,donderepresentael60%delchequetotalyel60%delacomida.
“Unkilodehojaseaprovechaun50%,unkilodetallo,un30%,mientrasqueunkilodegrano,casiun90%.Apesardeesto,elforrajeeselrecursomáseconómicodeproducir”,explicóelinvestigadorcordobés.
LAIMPORTANCIADELADIGESTIBILIDAD
Cattanidijoqueladigestibilidad,laenergíametabólicaylaenergíanetaproductivasonlosfactoresdemayorimpactoparalarentabilidad.Enesesentido,recalcóladiferenciaenelaprovechamientoruminaldelosnutrientes.
Forrajeras:unanuevaespecierevolucionalaszonastempladasdeArgentina
Porotraparte,abordólasineficienciasquepuedenpresentarseenelprocesodeensilado,señalandoqueunsilajepuedevolverseineficienteporunbajoniveldemateriaseca,bajoconsumo,bajaproduccióndegranoounafaltadeestrategiayplanificaciónensuuso.
DEGRADACIÓNYOXIDACIÓN
Tambiénalertósobreladegradaciónportemperaturayoxidaciónenelsilo,indicandoquelapresenciadetemperaturaenelmaterialensiladoesunsignodeoxidación(malllamadafermentaciónsecundaria).
Enesalínea,advirtiósobreelimpactodecosecharprematuramente:“Anticiparlacosechaen10díaspuedesignificarunapérdidadeunatoneladadeproducciónporhectárea,eltransporteinnecesariodesietetoneladasdeagua(consucostoasociado)yunareduccióndel30%enlaparticipacióndelaespigaenelsilaje”,dijo.
Paramitigaresto,escrucialdimensionarlossilosdemaneraqueseextraiganentre30y40cmdematerialpordía,yaqueeloxígenoingresaunos10cmdiariosalfrentedelsilo,deteriorandoelmaterial.Silatasadeextracciónbajaal15%,laspérdidaspordeterioroaeróbicopuedendispararseaun10-15%.
Estaoxidaciónsetraduceenpérdidasenergéticassignificativas,estimandoqueunapérdidade0.1megacaloríasequivaleacasi70kgdecarneporhectárea.
Destacólaimportanciadenoexcederlacantidaddesemillaspormetrolineal,yaqueelexcesogeneracompetenciaentreplantas,loquepuedeaumentarlafibraydisminuirsudigestibilidad.
Encuantoalostiposdeensilajeymaterialesensilables,Cattaniprofundizóenlaeleccióndevariedadesparamaízysorgo.“Paraelmaíz,recomiendoelegirvariedadesdentadassobrelasdegranoduroporsumayorfacilidaddepartidoydegradabilidaddelalmidónenelrumen,loqueimplicaunmejoraportedenutrientes”,aseveró.
Allí,enfatizólanecesidaddeunasiembramásprecisa,dejandodeladolasiembra“achorrillo”,paraasegurarunamejorcalidaddelforraje.Detallólostiposdesorgo:forrajeros(másaltos,másfibra,menosespiga),fotosensitivos(másvolumen,menosenergía)ygraníferos/doblepropósito(plantamáschica,mayorproporcióndeespiga,similarmateriasecadigestible,peroladigestibilidadprovienedelalmidóndelgrano).
FORRAJEATRAVÉSDESORGO
Respectoalsorgo,resaltósuventajaenambientesdesfavorables,sufloraciónextendidayciclosdepicadomáslargos,ysucapacidaddemacollajey“stopandgo”(recuperaciónantecondicionesadversas).
Unpuntocrucialfuelamateriaseca(MS)óptimaparaelpicado,estableciendounmínimode35%deMSparainiciarelensilado.
Forrajes:desarrollanunaherramientaparacompactarlossilosaéreosyreducirhastaun15%loscostos
Estapráctica,aunquesignifiquesacrificarvolumen,resultaenmenosfibra(FDA),mayorconsumo(FDN),mayorconcentracióndemateriaseca,másproteínay,fundamentalmente,unamayordigestibilidaddelforrajetotal.Paraelsorgo,destacóquecortaraltotambiénpermiteconcentrarnutrientesypuedefavorecerelrebroteparaunasegundacosecha.
Paraelmaíz,aconsejópicarcuandoelgranoestácolmadodealmidón,antesdelpuntonegro,paramaximizarlaabsorciónruminaldelalmidón.Encuantoalaalturadecorte,sugiriócortarporencimadelainsercióndelaprimerahoja.
Tampocosedebenexcederlos10centímetros,yaqueprovocarechazofísicoenelcomedero.Finalmente,laimportanciadelprocesadodegranoenmaízfueclave:almenosel50%delasporcionesdegranodebensermenoresa5milímetros(idealmente70%),ynodeberíanencontrarsemásdetresgranosenterosporlitrodesilaje.
Eltamañodepicadoidealsefijóen1.5centímetrosyconsistente,evitandopicarpordebajode1cmo8milímetros,loqueaceleraríaelpasodelalimentoporelrumen,impidiendolacapturatotaldenutrientesyresultandoenalmidónnodigeridoenlasheces.
Alfarodiferencióclaramenteentre“perder”y“dejardeganar”.Lasconsecuenciasdelmalmanejodelensilajesetraducenenpérdidaseconómicasdirectasyoportunidadesdegananciadesaprovechadas.Destacóquemuchosproblemas,comolaeleccióndelhíbridooelmomentoyprocesodepicado,sonvariablesmanejablesporelproductor.
ELIMPACTOECONÓMICODELMANEJODELSILAJE
Entanto,Alfaro,especialistaenproduccióndecarneyprofesordelaUniversidadNacionaldeCórdoba,tomólapalabraparaenfocarseenlamaximizacióndelarentaapartirdelusoeficientedelsilajeyaconfeccionado.
Enfatizóqueesfundamentalbasarelmanejoendatospropios,yaquelacalidadnutricionaldelsilajepresentaunagranvariabilidadentrecamposydentrodelmismosilo.Porello,elmuestreoadecuadoyelanálisisnutricionalsonindispensables.
Paramejorar,Alfarofuecontundente:“Loquenosemide,nosepuedegestionar;loquenosepuedegestionar,nosepuedemejorar“.
“LarecomendaciónesmuestrearlaMSalabrirunsilonuevoyluegounaodosvecesporsemana,utilizandoherramientasaccesiblescomomicroondasofreidorasdeaire”,explicóGastónAlfaro.
Lamateriaseca(MS)esunfactorcrítico.Enbaseaeso,mostrólavariabilidaddeMSdentrodeunamismacaradesiloyexplicóque,sinconocerla,sepuedenformulardietasquesubestimenlosnutrientesqueelanimalrealmenteconsume.
Losoperadoresdepalaymixerossuelenexcederlacantidadprescrita,resultandoenpérdidasquepuedenoscilarentreel5%yel10%paraelsilaje,encontrasteconmenosdel5%paraelgrano.
PERDIDASPORVARIABILIDAD
Eldisertante,tambiénabordólaspérdidasporvariabilidadenlautilizacióndelingrediente.Señalóque,enlosfeedlots,elusodesilajetiendeasermásvariablequeeldeotrosingredientesdensoscomoelgranodemaíz.
Unmanejodeficienteconun10%devariabilidadpuedesignificarlanecesidaddecosecharopicarentre5y8hectáreasadicionalesdemaíz,mientrasqueunmanejoeficiente(2%devariabilidad)reduceestoa1-2hectáreas.
Forrajes:lasclavesparacortaryensilarlaalfalfa,yacumularbuenasreservas
Finalmente,encuantoalaeficienciadelcostoporkilogramodecarneproducido,Alfarodestacóquenosoloimportalacantidaddemateriaseca,sinotambiénsucalidadycómosetraducenlosnutrientesenproducción.
Ladiferenciaeconómicaentreunbuenyunmalmanejodelapalaparaelsilajepuedealcanzarlos8.6millonesdepesos,loqueequivaleapagarelsueldodeunoperariodurante9meses.
También,subrayóque,sibienelsilajeesunaexcelentefuentedefibraefectiva,siempreesnecesariocorregirloconproteína.Presentóunejemplocontundente:aunquesuplementarunadietaabasedesilajeconunafuenteproteicapuedeserun14%máscostosopordía,estosetraduceenun28%másdegananciadepesodiariayunaeficienciadeconversiónun22%mejor.Enúltimainstancia,lasuplementaciónaumentaelingresosobreelcostodelosalimentos(ISCA).
“Aunqueelsorgopuedaserun16%másbaratoporkilogramodemateriasecaqueelmaíz,elkilodealmidóndigestibleresultaun9%máscaroenelsorgodebidoalamenordigestibilidaddelalmidónencomparaciónconelmaíz”,resaltó.




